اسکیزوفرنی چیست؟ (قسمت اول)

 

اسکیزوفرنی یا شیزوفرنی، یک اختلال روانپزشکی مزمن می‌باشد که عمیقا شناخت، ادراک، هیجانات و جنبه‌های رفتاری فرد را درگیر میکند. علائم در هر فرد با فرد دیگر متفاوت است.

مهمترین مشخصه این بیماری این است که تشخیص واقعیت از خیال (فانتزی) برای فرد بیمار مشکل می‌شود.

برخلاف باور عمومی، اسکیزوفرنی به معنی شخصیت گسسته یا چند شخصیتی نمی باشد‌.

 

توصیف علائم بیماری در تمام طول تاریخ وجود داشته، اما در قرن نوزدهم، به عنوان یک اختلال طبی که بایستی مورد بررسی و درمان قرار بگیرد، مطرح شد.

 

این اختلال معمولا در حدود سن ۲۵سالگی آغاز می شود(هر چند که در تمام سنین دیده می شود) و تا آخر عمر باقی می‌ماند. شیوع آن در جامعه یک درصد بوده و در زنان و مردان به نسبت مساوی دیده می شود.

 

هیچ تست آزمایشگاهی خاصی برای تشخیص اسکیزوفرنی وجود ندارد و تشخیص تنها بر مبنای شرح حال روانپزشکی و معاینه وضعیت روانی فرد مبتلا می باشد.

 

علائم بیماری به سه دسته تقسیم می‌شوند:

علائم مثبت: مجموعه رفتارهایی را تشکیل میدهد که در افراد عادی جامعه دیده نمی شود و علت بروز آن قطع ارتباط با واقعیت است مثل: هذیان، توهم، اختلالتفکر

 

علائم منفی: این علائم معمولا ناشی از قطع یا کمبود هیجانات طبیعی ایجاد می‌شوند. مثل کاهش بروز هیجانی در چهره و تن صدا، کاهش احساس رضایتمندی از زندگی روزانه، سخت بودن شروع کارها و فعالیت های مداوم، کم‌حرفی

علائم شناختی: شامل اختلال در حافظه و سایر جنبه‌های تفکر می باشد مثلا ضعیف شدن عملکرد اجرایی(قابلیت فهمیدن اطلاعات و استفاده از آن جهت تصمیم گیری)، اختلال در تمرکز و توجه کردن.

هذیان: یک عقیده یا باور غلط که علیرغم وجود شواهدی مبنی بر نادرستی آن، فرد بیمار بر درست بودنش پافشاری میکند. مثلا فکر میکند کسانی به قصد آسیب زدن به وی او را تعقیب میکنند، یا تصور میکند از نظر مذهبی به درجات بالایی (مثلا پیامبری) رسیده است.

 

توهم: دیدن، شنیدن یا حس کردن چیزی که وجود خارجی( واقعی) ندارد. مثلا صدای کسی را می‌شنود که به او دستور انجام کاری میدهد.

 

توهم و هذیان، فقط مشخصه بیماری اسکیزوفرنی نمی باشند و ممکن است در سایر اختلالات روانپزشکی و نیز مصرف برخی مواد و بعضی ضایعات مغزی دیده شوند.

 

اختلال تفکر یا  تفکر نابسامان: از آنجاییکه "تکلم" بازتاب " فکر و تفکر " هر فرد میباشد، در این بیماران تفکر نابسامان خود را به شکل اختلال در تکلم نشان میدهد؛ مثلا نحوه تکلم کلمات و صداها نامفهوم میباشد. یا فرد مرتبا از یک موضوع به یک موضوع بی ربط دیگر تغییر گفتگو میدهد. یا مرتبا یک کلمه یا یک جمله را تکرار میکند.

 

رفتار نابسامان: شامل مشکلاتی در رعایت بهداشت فردی، رفتارهای تکانه ای و خشم شدید، پوشش نامتناسب با فصل،خندیدن های بیجا میباشد.

 

 

برای تشخیص اسکیزوفرنی بایستی دو علامت از پنج علامت ذکر شده، حداقل به مدت شش ماه وجود داشته باشد (این علائم ناشی از مصرف مواد یا بیماری جسمی نباشند):

-هذیان

-توهم

-تکلم نابسامان

-رفتار نابسامان

-علائم منفی

 

علت دقیق بیماری، هنوز ناشناخته است اما مطالعات بسیار نقش عوامل ژنتیک، عوامل محیطی ، تفاوتهای ساختاری مغز  و نیز تفاوتهای بیوشیمیایی مغز در این بیماران را موثر دانسته اند.

 

عوامل ژنتیک: میزان بروز اسکیزوفرنی در بستگان درجه اول فرد افزایش نشان میدهد. احتمال بروز این بیماری در فردی که یکی از والدینش مبتلا باشند حدود دوازده درصد می باشد. و اگر یکی از خواهر یا برادران (غیر دوقلو) مبتلا باشد، احتمال بروز اسکیزوفرنی در فرد، حدود هشت درصد خواهد بود. ( در مورد دوقلویی یک تخمکی این میزان به ۴۷٪ می‌رسد)

 البته این مساله به این معنا نیست که افرادی که زمینه ژنتیکی بیماری را دارند، الزاما به آن مبتلا خواهند شد‌.

نظرات کاربران
 
 
   
دکتر مهدی قاسمی

دکتر مهدی قاسمی

دکتر مهدی قاسمی روانپزشک و رواندرمانگر