وابستگی دارویی (قسمت اول)

💊وابستگی دارویی به داروهای خواب آور، یکی از مشکلات نسبتا شایع بسیاری از مراجعین می‌باشد.

💭آیا وابستگی همان اعتیاد است؟

📝آیا اگر پزشک داروی خواب آور تجویز نمود ولی تاثیر آن بر خواب رضایت بخش نبود، می‌توانیم به دلخواه خود، میزان دارو را افزایش بدهیم؟

🔍عوارض بیش مصرف یا سواستفاده داوریی چیست؟

✳️ برای فهم بهتر موضوع، بایستی سه مقوله تحمل (tolerance) ؛ وابستگی (dependence) و اعتیاد (addiction) آشنا شویم. این واژه ها گاهی به اشتباه توسط مردم، وحتی گاه متخصصین، به جای هم استفاده می‌شوند.

♻️ تحمل: یک تاثیر فیزیکی استفاده مکرر از دارو می‌باشد. زمانی که پاسخ فرد به اثرات درمانی دارو کاهش پیدا کند و وی مجبور به استفاده مکرر از دارو شود، می‌گوییم نسبت به دارو تحمل ایجاد شده است. لزوما نشانه اعتیاد نیست؛ مثلا بیمار با درد مزمن ممکن است به برخی مسکن‌ها تحمل پیدا کند که به معنای اعتیاد به مسکن نیست.

♻️ وابستگی: یک وضعیت فیزیکی که در آن بدن نسبت به وجود دارو سازگار شده و در صورت قطع ناگهانی دارو، فرد علائم خاصی را تجربه میکند که علائم ترک withdrawal نامیده میشود.
اگرچه وابستگی، بخشی از اعتیاد شمرده می‌شود، اما به یک معنا نیستند. داروهای غیر اعتیادآور نیز می‌توانند سبب وابستگی دارویی در فرد شوند. یک مثال واضح در این مورد پردنیزون است که در آسم، واکنش های آلرژیک، بیماری کرون و.... استفاده می‌شود و داروی اعتیادآوری نیست، اما اگر فردی برای چندین هفته آن را مصرف کند و سپس به طور ناگهانی آن را قطع کند ممکن است دچار علائم ترک پردنیزون (خستگی، ضعف، درد بدن و درد مفاصل) شود‌. علت این مسئله این است که در طی مدت زمان مصرف دارو، بدن به دوزهای تکراری پردنیزون عادت کرده و تولید کورتیزول خود را کاهش داده‌است. به همین دلیل با قطع پردنیزون و کمبود کورتیزول درونی، علائم کمبود استروئید بروز می‌کند.

♻️اعتیاد: یک اختلال مزمن ناشی از مصرف یک ماده، دارو و یا رفتاری خاص میباشد که فرد از نظر فیزیکی و سایکولوژیک (روانی) قادر به کنترل آن نیست. این افراد، علیرغم آسیبهای فیزیکی و روانی که دارو یا ماده یا آن رفتار (قمار، سکس، خوردن) ایجاد میکند، قادر به توقف مصرف یا توقف رفتار مزبور نمی‌باشند.

گروه روانپزشکی دکتر مهدی قاسمی

نظرات کاربران
 
 
   
دکتر مهدی قاسمی

دکتر مهدی قاسمی

دکتر مهدی قاسمی روانپزشک و رواندرمانگر